Het is het geluid van de zomer. De raspende zang van sprinkhanen en krekels. Een mediterraan geluid, toch hoef je er niet voor naar Zuid-Frankrijk. In Overijssel zijn genoeg sprinkhanen en ze zijn gemakkelijk te vinden.
Het is een van de weinige insecten die geluid maken: de sprinkhaan. Of, in ieder geval, een van de weinige insecten die wij mensen kunnen horen. Dat maakt ze makkelijk te vinden. Voor sprinkhaandeskundige Wim Bakker was het geluid ook de aantrekkingskracht: “We gingen vroeger met de kinderen veel naar buiten, vogels kijken. Mijn dochter vond dat niet zo interessant; zij keek liever naar de grond. Daar waren de sprinkhanen gemakkelijk te vinden, want je hoort ze.”
Elk een eigen liedje
Toch zijn er ook sprinkhanen die niet hoorbaar zijn. “Die zitten op zo’n hoge frequentie; daar heb je echt een batdetector voor nodig, zoals de struiksprinkhaan.” Andere sprinkhanen zingen volgens Bakker juist zo hard of zo zuiver dat je ze op ruim honderd meter afstand kunt horen, zoals de grote groene sabelsprinkhaan.
Vrouwtjes imponeren
Dat geluid wordt niet alleen zingen genoemd, maar ook wel striduleren: het maken van geluid door bepaalde lichaamsdelen langs elkaar te strijken. De sprinkhaan raspt met de poten over elkaar of over de vleugels, of knarst met zijn kaken. Waarom? Eigenlijk om dezelfde reden als vogels het doen: om vrouwtjes te imponeren en hun territorium af te bakenen. Het zijn dan ook de mannetjes die je hoort.
Habitat
Waar vind je die vijftig verschillende sprinkhaansoorten dan? “Nou, overal,” zegt Bakker. De meeste sprinkhanen zijn warmteminnend. Hoe zuidelijker je gaat in Europa, hoe meer je er tegenkomt. In Overijssel leven er zo’n 35 soorten in allerlei landschappen: heide en rotsachtige gebieden, in het zand, op droge stukken of juist in drassige, natte ruigtes. Als het er maar warm en open is.
Zo vind je op de Lemelerberg de blauwvleugelsprinkhaan, een bruine sprinkhaan met felblauwe vleugels, die je alleen ziet als hij opvliegt. Deze soort houdt van een open en droog landschap met veel zand. Lange tijd werd hij minder waargenomen op de Lemelerberg en zat er een grote populatie op de Sallandse Heuvelrug. Sinds de heide-uitbreiding op de Lemelerberg wordt hij weer in grotere aantallen gezien, tot grote vreugde van ecologen en terreinbeheerders.
Tips!
- Zelf op zoek? Dat kan alleen of onder begeleiding. Bijvoorbeeld op 26 juli tijdens de vlinder- en insectenexcursie in het Reestdal. Meld je hier aan voor de excursie.
- Sprinkhanen zoeken is vooral goed luisteren. Een hulpmiddel daarvoor is de app Cricket, een soort van Merlin voor sprinkhanen. Alleen voor Android.
- Bakker schreef zelf de entomologische tabel voor de Nederlandse sprinkhanen en krekels. Een handig boekwerk voor determinatie.
