Nieuws

Grote stap voor herstel Aamsveen: grenslekkage na tientallen jaren aangepakt

Veen-8709
N 52° 29.556' E 006° 12.077'

Al bijna een halve eeuw veroorzaken de restanten van een diepe, oude grenssloot grote schade aan het Aamsveen. Dag in, dag uit lekken er ontelbare liters kostbaar veenwater uit het hoogveen weg, waardoor het verdroogt. Op vrijdag 23 oktober luidde een symbolische handeling op de Nederlands-Duitse grens 'het begin van het einde' van de lekkage in: de grenssloot wordt definitief gedicht.

De oorspronkelijke sloot is tientallen jaren geleden al gedempt en vervangen door een ondergrondse duiker. Er bleef echter water weglopen. Bij de aanleg van de sloot is een deel van de waterdichte laag onder het veen weggegraven, waardoor de kraan als het ware open bleef staan. De ondergrondse buizen worden nu ook verwijderd en de bodem wordt met leem weer volledig waterdicht gemaakt. Daarna wordt de rest van de voormalige sloot weer opgevuld met veen.

Samenwerking over de grens

De start van de reparatie werd symbolisch verricht door onder meer natuur- en milieuminister Oliver Krischer van Noordrijn-Westfalen, gedeputeerde Maurits von Martels van de provincie Overijssel, directeur Hans Pohlmann van Landschap Overijssel en directeur Niko Eversmann van Biologische Station Zwillbrock e.V.

Het Nederlandse Aamsveen en het Duitse Hündfelder Moor vormen samen één hoogveengebied. Ingrijpen aan de ene kant van de grens heeft dus direct gevolgen voor de andere kant. In het Aamsveen zijn de geplande herstelmaatregelen inmiddels uitgevoerd en komt de eerste veenmosontwikkeling al op gang! De komende drie jaar vinden ook in het Hündfelder Moor grootschalige werkzaamheden plaats.

Grenssloot_beheerplan Landschap Overijssel_WhatsApp Image 2021-04-20 at 15.45.59

Der Grenzgraben

De grenssloot is in de jaren zeventig aangelegd door de Duitse waterautoriteiten. Hij ligt nét over de grens op Duits grondgebied. Het doel was de omliggende landbouwpercelen in 'westelijke richting' te laten afwateren, zodat Duits water op Duitse bodem zou blijven. De sloot loopt dwars door het hart van wat tot dan toe een aaneengesloten grensoverstijgend hoogveengebied was.

Bijzondere natuur behouden

Hoogveen is zeldzaam geworden in Nederland en de rest van West-Europa. Het vormt een leefgebied voor bijzondere planten en dieren. Voor gezond hoogveen is het belangrijk dat het gebied jaarrond voldoende nat blijft. Ecoloog Jacob van der Weele is blij met de stappen die worden gezet in het grensgebied. “Dit is echt een mijlpaal. Bij hoogveen draait alles om water vasthouden. Het is een bijzonder natuurtype dat volledig wordt gevoed door regenwater. Als het uitdroogt, komt er veel CO₂ vrij. Als het nat is, slaat het nog meer koolstof op dan bos. En het is een uniek leefgebied voor 'specialisten'; planten en dieren die het juist in dit extreme milieu goed doen."

Europees project

Het beëindigen van de grenslekkage is een onderdeel van het Europese hoogveenherstelproject LIFE CrossBorderBog. Landschap Overijssel en Biologische Station Zwillbrock e.V. voeren de herstelmaatregelen uit en stemmen deze nauw met elkaar af. De provincie Overijssel coördineert het project, dat mede mogelijk is dankzij subsidie van de Europese Unie. Ook de universiteit Münster is partner in het project. Onderzoekers meten langjarig de uitstoot van broeikasgassen uit het hoogveen, om de klimaatwerking van de gezamenlijke ingrepen wetenschappelijk te volgen.

Hündfelder Moor

Het werk in het Hündfelder Moor - oftewel het aangrenzende deel van het Aamsveen in Duitsland - begint dit najaar. Ook hier worden, net als in het Nederlandse deel, grote compartimenten aangelegd waarin regenwater wordt vastgehouden en min of meer gestabiliseerd: twee voorwaarden voor hoogveenontwikkeling. De Duitse aannemer begint met de compartimenten die over de grens lopen. Deze zijn in het Aamsveen al voorbereid. Tijdens het werk de komende jaren zal er veelvuldig worden afgestemd. Immers, het peil in het Aamsveen - dat ecoloog Jacob van der Weele inregelt - is medebepalend voor het Hündfelder Moor. De werkzaamheden aan Duitse zijde duren nog drie jaar. Na afronding van de Duitse maatregelen kan het herstel van het volledige hoogveensysteem echt vol op gang komen.

IMG_6950
ronde zonnedauw
7543c9be-465b-4f29-bfa0-af5e21a58033

Bijzondere natuur

Het Aamsveen en Hündfelder Moor ontstonden vanaf zo’n 5.000 jaar voor Christus, toen plantenresten zich in het natte landschap ophoopten. Doordat deze resten onder natte, zuurstofarme omstandigheden nauwelijks verteren, ontstond er in duizenden jaren een steeds dikkere veenlaag. Zo groeide het veen boven het grondwater uit, werd het afhankelijk van regenwater en ontstond uiteindelijk hoogveen.

Dit zure, voedselarme landschap biedt ruimte aan bijzondere soorten die juist onder deze omstandigheden gedijen, zoals lavendelhei, ronde zonnedauw en de hoogveenglanslibel. Ook de heikikker en adder vinden er een leefgebied. De natte, moeilijk toegankelijke delen bieden rust aan broedvogels. Door turfwinning, ontginning en verdroging is veel hoogveen verdwenen. Wat resteert, is daarom van grote waarde.