Kerkepaden-Tichelroute Markelo

Martinuskerk

De Martinuskerk is een zogenoemde 'Waterstaatskerk', gebouwd in de tijd (1840) dat het Ministerie van Waterstaat toestemming moest geven voor de bouw van kerken, de tekeningen maakte en ook voor financiering zorgde.

Klok uit 1737

De toren is veel eerder dan 1840 gebouwd en recent opgeknapt. De oudste van de drie klokken dateert van 1737.

Geschiedenis

De Markelose Berg maakt deel uit van de Sallandse heuvelrug, een complex van stuwwallen ontstaan door het oprukkende ijs uit de voorlaatste ijstijd. De berg is met haar 7,5 hectare een bescheiden terrein, maar zit boordenvol geschiedenis.

Sallandse heuvelrug

De hoge gronden vormden al vroeg een aantrekkelijke vestigingsplek. Bij opgravingen zijn archeologische resten aangetroffen uit het Midden-Neolithicum tot en met de middeleeuwen, waaronder fragmenten van bijlen en pijlspitsen en aardewerk van Trechterbekercultuur.

Stokkum

De top van de berg is op 40,1 meter hoogte, vanaf daar heb je prachtig uitzicht op het dorp met de molen. Verder weg zie je zelfs buurtschap Stokkum liggen.

Verzetsmonument Markelo

Het ‘Provinciaal Verzetsmonument Overijssel’ in Markelo bestaat uit drie grote zuilen van natuursteen om verzetsstrijders van WOII te eren. Tegen de zijkant van elke zuil is een beeld geplaatst: links en rechts een staande mannenfiguur en in het midden een staande vrouwenfiguur.

Aardappelhut

De alleroudste vorm voor het bewaren van de aardappels waren de aardappelhutten, deze waren bedoeld om aardappelen ’s winters vorstvrij te kunnen opslaan om bevriezing te kunnen voorkomen.

Dinspelerberg Markelo

De heuvel is genoemd naar de Saksische dingplaats waar rond het jaar 1200 recht werd gesproken

Schipbeek Markelo

De Schipbeek is een zijrivier van de IJssel. Hij heet zo vanaf de zandvang bij Diepenheim. Daarvoor heet hij Buurserbeek of Ahauser Aa, deze ontspringt over de grens in Duitsland. De beek werd vanaf de late middeleeuwen gekanaliseerd. Bij Markelo stroomt de zelfs beek onder het Twentekanaal door.

Duitse loopgraven

Deze restanten van Duitse loopgraven liggen in Kattenberg. De loopgraven zijn gegraven door mensen die door de bezetter waren opgepakt en die gedwongen te werk werden gesteld.

Neergestorte vliegenier

Op deze plek heeft een geallieerde vliegenier de dood gevonden toen zijn bommenwerper in 1943 werd neergeschoten boven Markelo. Ter nagedachtenis is zijn silhouet in 2008 gereconstrueerd op initiatief van de Stichting Cultuur Historische Elementen Rondom Markelo.

Dikke Steen

Op de Kattenberg is ooit de zwerfsteen Long Tom blootgelegd. Deze werd gevonden op de Kattenberg en is verhuisd naar Eungss Schöppe. Op de oorspronkelijk plek is een soortgelijke zwerfkei van maar liefst 17 ton geplaats

Schuilhut WOII

Dit onderduikershol diende in de Tweede Wereldoorlog als tijdelijke schuilplaats voor onderduikers waaronder vermoedelijk ook Joodse families, want ze werd in de volksmond de “Jöddenkoel” genoemd.

Vliegtuigmotor WOII

De Short Stirling bommenwerper was in de nacht van 22 op 23 juni 1943 op weg naar het Duitse Roergebied, toen het geraakt werd door Duits afweergeschut. Het toestel stortte neer in de Kattenberg in Markelo. Alle zeven bemanningsleden kwamen hierbij om het leven.

Molen van Buursink

In het hart van Markelo vindt u de uit 1836 stammende achtkantige stellingmolen Molen de Hoop of de Mölle van Buursink. Een rijksmonument die in 1991 volledig is gerestaureerd.

Oorlogsgraven Markelo

Op de Algemene Begraafplaats van Markelo rusten 17 gevallenen uit het Gemenebest.

Mariakapel Markello

Vanaf het ontstaan van de kern Markelo in de Middeleeuwen tot circa 1620 stond er op de heuvel een Maria-kapel met een wonderdadig beeld waar de moeder van Jezus aangeroepen werd onder de naam Onze Vrouwe ter Hulpe.

Jöddenkoele

Hier op de Stokkummer Esch heeft een Joods gezin - de familie Hoek uit Goor - in 1934/1944 onderdak gevonden en zo de Tweede Wereldoorlog overleefd. Het hol werd in de volksmond 'Jöddenkoele' genoemd.

Herinnering

De reconstructie is gemaakt door Stichting Cultuurhistorische Elementen rondom Markelo (SCHERM); een gat in de grond met daarover een dak van palen en aarde. Met deze hut willen de initiatiefnemers (Kerkepaden-Tichelroutes Markelo) de onderduikers en hun omstandigheden in herinnering roepen.

Napoleon's paadje

"Napoleons Paadje" in Markelo verwijst naar een pad waar Napoleon volgens de overlevering zou hebben overnacht.

Grafheuvels bij de Tichelwel

Stuwwallen waren voor de prehistorisch mens geliefde woonplekken. Daarvan getuigen ook de grafheuvels die je rond het bospad ziet liggen. Het zijn heuvels die zijn opgeworpen boven een of meerdere graven. Grafheuvels behoren tot de oudste cultuurhistorische landschapselementen van ons land.

5000 jaar oud

De oudste zijn zo’n 5000 jaar oud. De overledene kreeg vaak grafgiften mee, zoals aardewerk, een wapen of een sieraad. Hier op het landgoed Weldam kwam in de negentiende eeuw uit een van de grafheuvels een klein bronzen zwaard tevoorschijn, uit omstreeks 1500 voor Christus.

Museum Tichelwaark

Op de plek waar vroeger een dakpannenfabriek stond, is nu museum Tichelwaark gevestigd. Het museum stelt allerlei soorten tegels en keramiek tentoon waarbij het proces van stenen bakken wordt uitgelegd.

Tichelwerk

Leemtreintje

In de omgeving van de Herikerberg werd vroeger leem gedolven voor steenbakkerijen. Dit soort smalspoortreintjes gebruikte men voor het vervoer van leem naar de leemfabriek. In museum Leemspoor in Rijssen aan de voet van de Rijsserberg, vind je meer treintjes en informatie.

http://www.leemspoor.nl

IJstijd

Direct aan het begin van de route maak je een klim omhoog, de Herikerberg op. Dit is de meest oostelijke van de vijf Markelose heuvels, die in de voorlaatste ijstijd zo’n 150.00 jaar geleden, zijn gevormd. IJskappen in Scandinavië en Schotland breidden zich langzaam uit en drongen ons land binnen.

Stuwwallen

Het dikke ijspakket, dat onder meer grote keien, grind en klei met zich mee sleurde, schoof als een bulldozer de pakketten zand die er al lagen voor zich uit. Hierdoor ontstonden enorme bulten: de stuwwallen.

Galgenberg

De stuwwal van de Herikerberg diende de mens op verschillende manieren: als aantrekkelijke vestigingsplaats, als begraafplaats en als belangrijke verkeersroute. Nog een vierde functie was terechtstelling: de berg was een uitgelezen plek om het vonnis van ter doodveroordeelden te voltrekken

Drie galgen

Boven op de Herikerberg stonden vroeger drie galgen. Na de terechtstelling bleven de lijken vaak nog wekenlang hangen, als afschrikwekkend voorbeeld voor passanten. Daarna werden ze ter plekke begraven.

Beenderen

Na 1800 zijn de galgen opgeruimd. Later werden tijdens bouwwerkzaamheden bij toeval nog menselijke beenderen van gehangenen gevonden.

Uitzichtpunt

De stenen toren op het hoogste punt van de Herikerberg werd in 1890 gebouwd. Graaf Bentinck, de toenmalige eigenaar van het landgoed Weldam, wilde een uitkijktoren bouwen op het hoogste punt van zijn terrein, de Herikerberg.

Landmeetkunde

Omdat de Herikerberg in die tijd al een zogenoemd driehoekspunt in het Rijksdriehoekstelsel was, werd besloten de toren niet alleen een functie als uitzichttoren te geven, maar ook te gebruiken voor de landmeetkundige werkzaamheden van de Dienst Rijksdriehoekmeting.

Belvedère

Later kreeg de toren de naam Belvedère. Een belvedère is een (kunstmatige) verhoging in het landschap, van waaruit men een mooi uitzicht heeft op de omgeving.

Leemkuilen

De diepe kuil die je rechts van het pad ziet, is een leemkuil. Verderop in het bos zijn er nog meer. Leem wordt al eeuwenlang als bouwmateriaal gebruikt. Op de Herikerberg begon men halverwege de negentiende eeuw met de leemafgravingen.

Bakstenen

Leem werd onder meer gebruikt voor de fabricage van bakstenen. Na afgraving van het leem bleven de leemkuilen vaak onbenut achter. In de kuilen ontwikkelde zich in de loop van de tijd een rijke natuur met bijzondere flora en fauna.

Motorcrossterein Herikerberg

Markelo staat in de motorcrosswereld bekend om De Herikerberg. Sinds 1932 organiseert de Markelose Motorclub "Ons Genoegen" motorcrosswedstrijden en Grand Prix's.

Herberg De Pot

Rond 1600 was De Pot waarschijnlijk onbewoond, want het grootste deel van de grond eromheen lag destijds braak. Dit was het gevolg van de omstandigheden tijdens de 80-jarige oorlog. Eind 17e eeuw werd de Goorse pastoor eigenaar van de Pot.

Herberg de Pot

Mooi Markelo Zoemt

Het initiatief Machtig Mooi Markelo Zoemt is een initiatief vanuit de bewoners en zet zich in voor de biodiversiteit in het gebied rondom de A. ten Hovestraat.

Eungs Schöppe

In het centrum van Markelo staat een oude museumboerderij. Hier kun je zien en ervaren hoe mensen leefden voordat de industriële revolutie daar verandering in bracht. Naast weefgetouwen, een linnenkast en een kookstel vind je hier één van de grootste klederdracht collecties van Oost-Nederland.