Vliegveld Twenthe – Fliegerhorst – vliegbasis Twenthe – Twente Airport: in dit gebied is sinds 1931 heel wat gebeurd. Ga mee op ontdekkingsreis langs markante punten en beleef de verhalen daarachter. De route gaat over het noordwestelijk deel van de Fliegerhorst in oorlogstijd.
Het startpunt voor deze route is het Koetshuis op Hof Espelo.
Deze route voert over wandelpaden, verhard en onverhard.
De familie Cromhoff heeft dit fraaie landhuis in 1927 laten bouwen naar een ontwerp van architecten Van der Groot en Kruisweg. De villa, een rijksmonument, is gebouwd in de stijl van de Amsterdamse School.
In de bezettingsjaren werd het pand gebruikt als 'Kasino', een ontspannings- en ontmoetingsruimte voor Duitse officieren.
In 1951 wordt het landgoed aan de familie Doedes ten Cate verkocht, die het in 1984 - zonder de villa - verkoopt aan Landschap Overijssel. N.B. De villa is niet toegankelijk voor publiek.
Mondelinge info splitterbox
Vanaf het einde van de startbaan liepen rolbanen de omliggende bossen in. Op plaatsen die zo ver van het vliegveld verwijderd waren dat de bomscherven (splitters) deze niet bereikten, werden primitieve vliegtuigbunkers aangelegd. Vandaar de naam splitterbox.
De bunkers bestonden uit aarden wallen die opgeworpen werden met zand uit de omgeving. Op deze plek zijn hiervoor geulen gegraven die nu nog als watergaten terug te vinden zijn.
Hier gaat het om de rolbaan die ten zuiden van het eigenlijke vliegveld over Hof Espelo liep.
Voor de aanleg van de Fliegerhorst werden heel wat boerderijen en andere gebouwen gesloopt. Ook het landgoed Slöttelmos, van machinefabrikant Tattersall, moest eraan geloven.
De Duitsers bouwden op dit landgoed een commandopost in de vorm van een villa. Die is echter in 1999 afgebroken.
Na de oorlog heeft Tattersall zich ingespannen om voor de getroffen boeren financiële compensatie of nieuw land te verkrijgen.
De wachthokjes die je her en der op het terrein ziet, zijn geen overblijfselen uit de Tweede Wereldoorlog, maar uit de tijd van de militaire vliegbasis. Ze hadden een functie in de verdediging, als bovengrondse schuttersputjes.
De oude landingsbaan van Vliegveld Twenthe is opengebroken en daar liggen nu betonschotsen. Deze laten het water door van de slenken die hier samenkomen. Aan weerszijden zijn jonge bomen aangeplant en nieuwe kikkerpoelen aangelegd in de vorm van bomkraters.
Een mooi voorbeeld van hoe op de voormalige vliegbasis nieuwe natuur wordt geschapen.
De route loopt hier over een oude rolbaan van zware klinkers. Er waren geen lichtpunten om de kans op ontdekking te verkleinen. Maar de piloten moesten ’s nachts wel de weg kunnen vinden. Daarom lagen er in het midden porseleinen klinkers: die reflecteren al het licht.
Het belevingspad door het natuurgebied gaat langs de oude fundamenten van het hotel, de hangar en de oude KLM-toren van het eerste vliegveld uit 1931. Deze fundamenten zijn zichtbaar gemaakt met opvallende beplanting.
In 2016 is een nieuwe toren gerealiseerd. Die geeft uitzicht op het terrein. In de toren zelf lees je over de historie van het eerste vliegveld.
In het videofragment vliegt Jaap Scholten, schrijver van het boek 'Horizon City', over Twente. Hij vertelt over Chuck Stork, een van zijn oudooms. Die verliet de Hengelose fabrikantenfamilie en beproefde zijn geluk in de Verenigde Staten.
Mondelinge info
U betreedt nu de Zuidkamp oftewel het Südlager. In de Tweede Wereldoorlog was dit de kazerne van de Duitse luchtmacht. Er waren gebouwen waarin de manschappen en officieren verbleven, en waar gekookt en gegeten werd, een sportzaal, een garage met benzinepomp en een ziekenhuis.
Veel gebouwen zijn inmiddels afgebroken of verbouwd, maar het stratenpatroon is tegenwoordig nog herkenbaar.
Wilma de Hoog (vrijwilliger Historische Sociëteit Enschede-Lonneker en Landschap Overijssel) m.m.v. het Koude Oorlog Centrum en Martijn Horst (LO).