Terug 35 km

Ontdek oude gemeente Avereest

Cultuur & historie Avereest

Met een terugblik op het verleden laat de historische vereniging Avereest (HVA) je 'De Smaak' van de 19e eeuw beleven. Hedendaags genieten van het eeuwenoude en het rijk gevarieerde beekdallandschap 'Het Reestdal' met (industriële)monumenten. In Dedemsvaart zijn twee museums te bezoeken.

Startpunt 1: MFC De Baron, Julianastraat 54, 7701 GM Dedemsvaart. Volg de FKPbordjes richting fietsknooppunt 18. Startpunt 2: Bezoekerscentrum De Wheem, Oud Avereest 22 7707 PN Balkbrug. Leuk uitstapje? Lees (i) bij oranje lijn. Horeca en Rustpunt: o.a. bij (koffie-icoon). OV-reiziger: stap uit op Nieuwewijk, Halte Haitjema. Bekijk infobord fietsnetwerk 26. (Volg fietsbordjes 18 tot het startpunt.) Fietshuur bij Fietswereld Dedemsvaart, Julianastraat 55 (reserveren).

Route voor 90 % gemarkeerd door fietsbordjes (rijrichting) van het regionale fietsnetwerk. Lees de instructies (i).

  • parkeerplaats

    De Baron (vrij parkeren)

  • startpunt

    MFC De Baron in Dedemsvaart

    Rij Julianastraat (winkelstraat) uit tot de rotonde Langewijk. Rij langs de kalkovens en volg de fietsbordjes 18, 13 richting 15 in Balkbrug. Lees de instructies (i), dan mis je geen enkel uitstapje (oranje lijn).

    Tip: bezoek het Streekmuseum 'De Kalkovens' van de Hist. Ver. Avereest 's middags. Bekijk vooraf de recente openingsdagen.

  • horeca

    MFC De Baron Dedemsvaart

    Horeca en MFC de Baron in Dedemsvaart, ook toegankelijk voor mindervaliden. De hoofdingang is aan Prins Bernardstraat of via het zomerterras. Klik op de link voor de recente openingstijden.

    MFC de Baron Dedemsvaart
  • 1
    Bezienswaardigheid

    Fietswereld Dedemsvaart

    Fietswereld Dedemsvaart

    Met openbaar vervoer en graag op de pedalen? Overleg vooraf met de eigenaar van Fietswereld Dedemsvaart, Julianastraat 55, 7701 GJ Dedemsvaart, de fietshuur. Het is ook mogelijk, alleen bij overleg vooraf, een een E-Bike te huren.

    Fietswereld Dedemsvaart
  • instructie

    Bezoek 'De Kalkovens'

    Streekmuseum 'De Kalkovens' bezoeken? Steek de verkeersweg over en loop het gritpad op. Na het ophaalbrugje en voorbij de kalkovens, graag melden bij de entree.

    Recente openingstijden
  • 2
    Bezienswaardigheid

    Geschiedenis Dedemsvaart

    Geschiedenis Dedemsvaart, turf

    In de omgeving van Dedemsvaart werd vroeger veel turf (gedroogd veen) gewonnen. De plaats is vernoemd naar Baron Van Dedem die een gelijknamig 40 km lang kanaal liet graven tussen Hasselt (Ov) en Ane (Dr).

    Nog meer geschiedenis... (HVA)

    Langs het kanaal ontstond tussen 1811 - 1820 een veenkolonie: het begin van het dorp Dedemsvaart. Dedemsvaart behoort tot de streek Avereest, waar ook Balkbrug en Oud Avereest bij horen. Sinds de gemeentelijke fusie van 2001 hoort Avereest bij de gemeente Hardenberg.

    Historie gemeentegrenzen

    Streekmuseum 'De Kalkovens'

    In Nederland waren begin 19e eeuw op ruim 100 locaties schelpkalkovens in gebruik. Na WOII ging het slechter met de ovens. Belangrijkste oorzaak was de toenemende import van goedkopere kalk uit steengroeven en de opkomst van de cementindustrie. Tegenwoordig is de kalkoven in Dedemsvaart een museum.

    Kalkovens in Nederland

    Telescopische Gashouder

    De gashouder van Dedemsvaart, een zogenaamde natte telescopische gashouder, werd in 1932 gebouwd en deed dienst tot 1987. Gashouders zijn reservoirs waarin gas werd opgeslagen om later naar particulieren en bedrijven te worden getransporteerd. De gashouder is nu het Vestzaktheater.

    Gashouder Podium Dedemsvaart

    Startpunt Monumenten wandelpad

    De historische vereniging Avereest heeft een paar jaar geleden met een aantal LO vrijwilligers de papieren versie van het Monumenten wandelpad Dedemsvaart en Ontdek oude gemeente Avereest (fietsroute) in een digitaal jasje gestoken. Het bordje op het HVA terrein is hiervan nog een stille getuige.

    Routes Landschap Overijssel

    2018: Ter gelegenheid van het 200 jarig bestaan van de gemeente Avereest werd er door een gelegenheidsgroep twee HVA routes tussen Oud Avereest en Ommerschans in de gemeente Hardenberg door Landschap Overijssel gepubliceerd. Zowel de wandel als fietsroute start bij het bezoekerscentrum De Wheem.

    Bezoekerscentrum De Wheem Open monumenten Dag 2017

    Routes HVA in Oud Avereest

    Klik op de link 'Routes Landschap Overijssel' en bekijk 'HVA: Boeren, Burgers, Buitenlui' (fiets) en 'HVA: van Reest tot Schans' (wandel).

    Routes Landschap Overijssel
  • 3
    Bezienswaardigheid

    Begraafplaats Mulderij

    Begraafplaats De Mulderij

    Rijksmonument: deze algemene begraafplaats werd in 1833 gesticht aan De Mulderij door de toenmalige gemeente Ambt Ommen, maar op het grondgebied van de buurgemeente Avereest. Na de heftige commotie zag de provincie het belang van een eigen begraafplaats in de snel groeiende jonge veenkolonie.

    Stichter van Dedemsvaart

    Te midden van de (historische)graven van de verveners die - op initiatief van Van Dedem - het gebied tot in Noordoost Overijssel en Zuidoost Drenthe hebben ontgonnen, ligt onder een grote treurbeuk de grafkelder van stichter van Dedemsvaart, Willem Jan baron van Dedem tot Rollecate (1776-1851).

    Welvaart veendorp Dedemsvaart

    De op gang gebrachte ontwikkeling van het gebied langs kanaal De Dedemsvaart bracht nieuwe welvaart voor dit deel van Overijssel. Een eveneens belangrijke bijdrage daaraan leverde de Dedemsvaartse Stoomtramweg Maatschappij.

    Lees meer

    Archief HVA: boerderij De Kloosterhoek.

    Historie van De Kloosterhoek
  • fietsknooppunt

    18

  • 4
    Bezienswaardigheid

    Scheepswerven in Oud Avereest

    Levensader De Vaart

    In 1811 was De Vaart gereed tot het Katingerveld. Dit kanaal vormde de levensader van de te stichten veenkolonie. Nadat de markegrens Arriën was gescheiden/verdeeld in 1812, werd op advies van Baron van Dedem het kanaal 'Langewijk' in oostelijke richting gegraven. Bron: Wijkend Verleden.

    Scheepswerven in Oud Avereest

    De eeuwenoude grenzen van de marken Den Kaat, Den Oosterhuis en Arriën hadden een eigenaardige driehoek in het land gevormd (zie foto). Op dit punt ligt de bakermat van de Dedemsvaartse Scheepswerven. Op de kaart rond 1830 zien we de scheepsmakerijen aan het Rak. Bron: Varend Verleden.

    Wijk vanaf De Pol naar Reest

    De Schotkampswijk werd naar de timmerman Roelof Schotkamp vernoemd. Over de gedempte wijk ligt nog steeds de weg Sponturfwijk. Een van de oudste zijwijken van De Dedemsvaart. Oorsprong naam Sponturfwijk: in de laaggelegen Reestlanden werd zogeheten 'sponturf' gewonnen en vervoert over deze wijk.

    Lees meer
  • 5
    Bezienswaardigheid

    Korenmolen De Star

    Historie molen de Star

    De molen aan de Koloniewijk, een zijwijk van kanaal de Dedemsvaart, is gebouwd in 1848. Vanaf de kruising Balkbrug had je toen zicht op de molen. Om graan te lossen kon men met een puntertje tot in de molen varen. In 1974 is de molen verplaatst naar de huidige locatie.

    Het Magazijn

    Het Magazijn is oorspronkelijk gebruikt als opslagplaats voor onderhoudsmaterialen voor kanaal de Dedemsvaart, en stond dichtbij de molen. Na het dempen van het kanaal is het Magazijn verplaatst naar de huidige locatie. Het Magazijn en korenmolen de Star zijn industriële monumenten.

    Hedendaagse bedrijvigheid...

    Vrijwilligers van molen de Star en hun vrienden houden de geschiedenis levend en organiseren regelmatig activiteiten, o.a. op Nationale Molendag (in mei), Open Monumentendag (in september) en tijdens plaatselijke wandel- en fiets-evenementen.

    Openingstijden molen

    Streekproducten molenwinkel

    In principe is molen de Star op elke zaterdag van 10 tot 16 uur geopend, zo ook het winkeltje in 'Het Magazijn' met streekproducten (meel / bakproducten, kaassoorten van 'De Weldaad' en droge worst van boerderij Uut 't Veld).

  • 6
    Bezienswaardigheid

    De Kolonie: laan en 7 verhalen

    Voormalige kolonielanen

    De Kolonie: De bomenrij aan één zijde lijkt zo gewoon, maar het verhaalt nog over toen. De roerige periode 'Maatschappij van Weldadigheid' (1818-1888). Via de link het unieke verhaal over het ontstaan 'zeven landbouwkoloniën in zeven jaar tijd'. Waarvan vijf koloniën in Nederland en twee in België.

    Als fietser zie je in deze route niet zoveel terug van die kaarsrechte 'dreven' in Ommerschans, wel als wandelaar. Dan krijg je de rechte lanen meer in zicht. (Bekijk 'Oude voetsporen in Ommerschans'.) Bovenste foto; een kolonielaan in Ommerschans. Onderste foto: een dreef in Wortelkolonie. België.

    Zeven koloniën: 1 geschiedenis

    Het harde werk en de gezonde buitenlucht moesten duizenden armen (kolonisten) op het rechte pad houden en tot betere mensen maken. 80 km² woest landschap werd eigenhandig omgevormd tot landbouwgrond met kaarsrechte dreven of lanen en keurige gebouwen. Over de koloniegeschiedenis, klik op de link.

    Eén geschiedenis, 7 verhalen
  • fietsknooppunt

    13

  • 7
    Bezienswaardigheid

    Begraafplaats Ommerschans

    Historische begraafplaats

    De omheinde begraafplaats van bedelaarskolonie Ommerschans is in 1821 in gebruik genomen. Het voorste gedeelte is de laatste rustplaats van de ambtenaren van de kolonie, het achterste gedeelte was voor de kolonisten. De witte kruizen zijn geplaatst op de graven van overledenen van kliniek Veldzicht.

    Lees meer over Dodenakkers

    Informatiehut Ommerschans

    Op het fundament van het voormalige baarhuisje is een Informatiehut geplaatst door stichting participatieproject 'De Ommerschans' met een robuuste houten bank (voor de wandelaar(s).

  • 8
    Bezienswaardigheid

    Geschiedenis Ommerschans

    Geschiedenis Ommerschans

    Maar liefst drie cultuurhistorische tijdlagen brengen het (natuur) gebied 'De Ommerschans' als geschiedenis in beeld vanaf begin 17e eeuw tot heden. Na het openen van de linken, unieke verhalen....

    Ommerschans: Eerste tijdlaag

    'De Ommerschans' is rond 1625 gebouwd ter verdediging tegen de Spanjaarden en in de loop van de tijd uitgebreid met bastions en ravelijnen. Vanaf 1740 dient het terrein ook als munitieopslagplaats, 'Lands Magazijnen'. Eind 18e eeuw nam de militaire functie af, het terrein ligt er verlaten bij.

    Geschiedenis Ommerschans, link

    "Ze komen eraan!" Zo moet het in 1672 geklonken hebben op de schans van Ommen. In dat jaar viel de Munsterse bisschop Bernard van Galen, ook wel bekend als Bommen Berend, Overijssel binnen met een groot leger met 42.000 man voetvolk en 17.000 ruiters.

    Ommerschans: Tweede tijdlaag

    Ooit was hier de toegangspoort tot de onvrije kolonie Ommerschans (1818-1888). Hedendaags geïllustreerd op het punt waar een grote foto van 'De Ommerschans' staat. Beluister ook het verhaal Werelderfgoed 2018 of via de Verhalenpaal die op de parkeerplaats staat nabij de replica van het kanon.

    Video Werelderfgoed 2018

    Deze 'onvrije' kolonie was onderdeel van de Maatschappij van Weldadigheid, een maatschappelijk experiment bedacht door Johannes van den Bosch. Het gebouw, 100 x 100 vierkante meter in omtrek, bood plaats aan 1200 bedelaars.

    Ommerschans 2017: aanleg punt Ravelijn met Verhalenpaal.

    Ommerschans: Derde tijdlaag

    Eind 2007 is op initiatief van Staatsbosbeheer en de vereniging De Ommerschans het participatieproces ingezet. Deze samenwerking heeft geresulteerd in een visiedocument en werd opgesteld op 6 januari 2009. De derde tijdlaag: een balans om o.a. de cultuurhistorie en natuur te bewaren.

    Participatieproces Ommerschans Staatsbosbeheer Ommerschans Stepping stones over de schansgracht in Ommerschans (Ov).

    Gidswandeling door Ommerschans

    Bij het 'kanon' staat ook een verhalenpaal. Trap rustig op het pedaal om het verhaal over dé Ommerschans met haar roerige tijden te beluisteren. Klik op de link voor nog meer verhalenpalen in het Vechtdal / Reestdal. Ook is het mogelijk tot een gidswandeling door 'De Ommerschans'.

    Gidswandeling door Ommerschans

    Wandelnetwerk & Verhaalpalen

    In het jaar 2010 was in Gramsbergen de aftrap van het regionale wandelnetwerk in het Vechtdal, provincie Overijssel. Met de markeringen in het veld (pijl in verschillende kleuren en van keuzepunt --> keuzepunt) stel je je eigen route samen. In het najaar van 2021 is het wandelnetwerk vernieuwd.

    Wandelnetwerk Vechtdal Verhalenpalen in het Vechtdal Reestdal: verhalen & pontjes
  • horeca

    Eetcafé 'De Balk'

    Eetcafé 'De Balk': niet alleen een leuke pleisterplaats voor een snack in het beschermde dorpsgezicht Balkbrug, maar ook voor een bakkie met appelpunt en/of zomers ijs.

    Recente openingstijden horeca
  • instructie

    Boslaan, sla linksaf

    Rij naar links Boslaan op. Verderop weer de fietsbordjes richting 35 volgen tot instructie (i) Oud Avereest.

  • 9
    Bezienswaardigheid

    Rijksmonumenten in Balkbrug

    Rijksmonumenten in Balkbrug

    Boslaan 92 toont het laatste zogeheten Limiethuisje van kolonie Ommerschans, een Rijksmonument. Het werd bewoond door bewakers en hun gezinnen, die moesten voorkomen dat kolonisten konden ontsnappen. De Limiethuisjes stonden op strategische plekken (grens) in het 700 ha grote gebied.

    Rijksmonument Boslaan/Ommerweg

    Aan de Boslaan 13-35 en Ommerweg 7-17 en 10-28 staan nog een aantal zogeheten dienstwoningen, rond 1910 ontworpen door gevangenisarchitect Metzelaar voor medewerkers van rijksopvoedingsgesticht Veldzicht.

    Rijksmonumenten in Balkbrug

    Dronkemanslaantje

    Deze naam stamt uit de periode van de Maatschappij van Weldadigheid. Langs deze afgelegen weg gingen dronken kolonisten, na bezoek aan het café, terug naar de kolonie. Ondanks koloniegeld, alleen te gebruiken in de Ommerschans, lukte het sommigen toch om elders aan geld te komen voor drank.

    Dronkenmanslaantje, lees meer
  • 10
    Bezienswaardigheid

    Historie Sluis V, Balkbrug

    Historie Sluis V

    Sluis V: het gebied staat te boek met een bewogen geschiedenis. De sluis in het kanaal 'De Dedemsvaart' werd ook wel "Het Veenschut" genoemd. De eerste sluis was geheel van hout, grotendeels in 1846 vernieuwd. Foto boven: Sluis V in 1932 met een bakkerij en café Koster. Nu, eetcafé d' Olde Heerd.

    Kanaal: halve eeuw spitwerk

    De houten constructie van Sluis V in het kanaal 'De Dedemsvaart' werd regelmatig in gedeelten of volledig vernieuwd voor en vanaf het jaar 1844. In 1928 werd er meer westelijk een compleet nieuwe sluis gebouwd. Schippers voeren met hun beladen turfschepen door het kanaal. Klik op de link.

    Een schipper vertelt...
  • instructie

    Naar Oud Avereest

    Sla rechtsaf (het fietsnetwerk gaat linksaf). Rij richting Oud Avereest, je komt langs het Bezoekerscentrum De Wheem van Landschap Overijssel en de Reestkerk. Vervolg de fietsroute, rij door een aantal karakteristieke buurtschappen tot aan de instructie (i) in Noord Stegeren.

  • horeca

    Brasserie & camping Si-Es-An

    Brasserie De Boerderij: voor koffie, thee, lunch of diner op het terrein van camping Si-Es-An in Balkbrug. Naast kamperen of het huren van een chalet is er ook een mogelijkheid tot B&B met hotelfunctie. Klik op de link en informeer bij de receptie over de mogelijkheden en/of openingstijden.

    Brasserie de Boerderij

    Routes Landschap Overijssel

    Start je vanaf camping Si-Es-An met één van de (app) rondwandelingen van Landschap Overijssel ? Verlaat dan het campingterrein en start bij het keuzepunt A25 aan de klinkerweg De Haar 7.

    Routes Landschap Overijssel
  • 11
    Bezienswaardigheid

    De Haar - Toen en Nu

    Camping 't Reestdal, Toen & Nu

    De Haar en Westerhuizingerveld waren vroeger uitgestrekte, woeste gronden. Na verloop van tijd vestigden zich boeren in het gebied. Ze ontgonnen het land en er kwamen kleine boerenbedrijven. Aan De Haar 5 nu camping 't Reestdal en Reestdal Outdoor.

    Camping 't Reestdal & horeca Reestdal Outdoor

    Camping Si-Es-An, Toen & Nu

    Vroeger zag dit gebied er heel anders uit. De schaapherder doolde vanaf buurtschap Den Huizen - op het erf zie je nog een monumentale schaapskooi - over de Haardennen tot in het Westerhuizingerveld (richting 't Staphorsterbos). Tegenwoordig vormt Brasserie de Boerderij het hart van camping Si-Es-An.

    Camping Si-Es-An Brasserie de Boerderij
  • instructie

    De Haar 5 of 7, campinghoreca

    Campinghoreca aan De Haar 5 of 7. Rij rechts de weg op naar locatie.

  • 12
    Bezienswaardigheid

    Reestkerk in Oud Avereest

    Geschiedenis Oud-Avereest

    De kerk van het buurtschap (gehucht, streekdorp) Avereest kent een lange geschiedenis. Het is in de 12e eeuw ontstaan op een hoge zandrug door ontginningen van de woeste gronden langs het riviertje de Reest. Tegenwoordig hoort Oud Avereest bij de plaats Balkbrug, gemeente Hardenberg.

    Parochie Oud-Avereest

    De parochie Avereest omvatte buurtschappen aan beide zijden van de Reest, zowel in Drenthe als Overijssel. Aan het begin van de 17e eeuw werd de kerk protestants. Doordat de kerk o.a. onderdak bood aan soldaten, werd het gebouw er niet beter op. Het gebouw stortte in 1635 in, maar werd vernieuwd.

    Kerk Oud-Avereest 19e eeuw

    Na een periode van veel gesteggel, werd rond 1851 uiteindelijk besloten tot nieuwbouw en wel op de huidige plek. De Reestkerk van nu kreeg in 1852 een torentje. Het kerkorgel kwam in 1866. De boer van De Weeme, nu het bezoekerscentrum van Landschap Overijssel, was toen ook dominee.

    St. Vrienden van de Reestkerk

    De stichting 'Vrienden van de Reestkerk' heeft als voornaamste doel om de kerk, een rijksmonument, op een passende wijze te exploiteren. Waaronder SKOA concerten (september t/m april op een zondagmiddag). Wisselende exposities (op zondagmiddag) in de ontvangstruimte grenzend aan de Reestkerk.

    Reestkerk: concert / expositie
  • 13
    Bezienswaardigheid

    Boerderij De Wheem - toen & nu

    Boerderij De Wheem - toen

    Vroeger, toen monniken het kerkje in Oud Avereest stichtten, kreeg de pastoor een boerderij met grond erbij. Dit erf werd 'De Weeme' genoemd. In de 18e/19e eeuw was De Weeme in gebruik als boerderij en herberg. Op zondag werden hier na kerktijd de laatste nieuwtjes en volksverhalen uitgewisseld.

    Link naar volksverhalen

    De Wheem - nu

    De Wheem is tegenwoordig ingericht als bezoekerscentrum van Landschap Overijssel. Het is een een zogenaamd 'hallenhuis'; een historisch boederijtype met een langgestrekt, driebeukig gebouw met de deel in het midden en stallen aan weerszijden.

    Typisch voor het hallenhuis is het ankerbalkgebint (dikke balken). De boerderijen waren ooit allemaal met stro of riet gedekt en hadden lemen vakwerkwanden.

    Wat betekent een 'Levensboom'?

    Heb je al de 'Levensboom' boven de voordeuren in Oud Avereest gezien? Deze witte boom, gemaakt van gietijzer, heeft een symbolische functie. Met zijn wortels in de bodem en takken gericht naar boven, kan hij worden gezien als een verbinding tussen hemel en aarde; het geeft geluk.

    Rijksmonument

    Vroeger stonden hier twee boerderijen naast elkaar, tegenover de kerk en de pastorie. De Wheem (nr 22) is nu een rijksmonument. Voor zover bekend is deze boerderij bewoond geweest door een boerengezin tot 1967. Het pand naast de kerk was al die tijd pastorie.

    Geschiedenis Oud Avereest
  • parkeerplaats

    Bezoekerscentrum De Wheem (P)

  • 14
    Bezienswaardigheid

    Voormalige Trambaan

    Voormalige trambaan door het Heuvelenbosch

    Aanleg Trambaan in 1886

    Ja heus, vroeger reed hier een tram. In 1884 vroeg J.D. Ruys een vergunning aan bij de provincie Overijssel voor de aanleg en exploitatie van een stoomtramlijn langs het kanaal de Dedemsvaart, dat van Hasselt naar de Overijsselse Vecht bij Gramsbergen liep. In 1886 de eerste DSM tramlijn.

    Lees meer over de DSM

    Trambaan ter ziele in 1948

    Vanaf 1924 begon de DSM met het inzetten van bussen. Tijdens de Tweede Wereldoorlog kwam het personenvervoer per stoomtram weer op gang, maar dat was een tijdelijke opleving. Uiteindelijk sloot DSM (Dedemsvaartse Stoomtram Maatschappij) in 1948. (Archieffoto's Hist. Ver. Avereest (HVA). Open de link

  • fietsknooppunt

    99

  • fietsknooppunt

    90

  • 15
    Bezienswaardigheid

    Beheerboerderij de Pieperij

    Wat is een Potstal?

    Stap even af om de potstal beter te bekijken. Op beheerboerderij De Pieperij worden limousin-runderen ingezet bij het beheer van de natuurgebieden. Zij dragen bij aan het herstel en behoud van het oude cultuurlandschap in het dal van de Reest. 's Zomers graast het vee op de weilanden en hooilanden.

    De eeuwenoude kringloop...

    In de winter staan de koeien in de potstal op stro, afkomstig van de akkers. De stalmest wordt verdeeld over de essen waarop graan wordt verbouwd. Het graan wordt in de winter, samen met hooi afkomstig van de beekdalen, gevoerd aan het vee: een eeuwenoude kringloop van voedingsstoffen.

    Vlees van het landschap
  • instructie

    Takkenhoogte / Meeuwenveen

    Stap af bij de toegang naar parkeerplaats Takkenhoogte/Meeuwenveen. Het bord informeert je over dit prachtige natuurgebied. Voor het bezoek Kijkheuvel Takkenhoogte: wandel dan na de afsluitboom circa 300 meter. Het klimmetje wordt riant beloond.

  • 16
    Bezienswaardigheid

    Top Takkenhoogte

    Top Takkenhoogte

    Wanneer je vanaf de parkeerplaats Takkenhoogte / Meeuwenveen naar de top van Kijkheuvel Takkenhoogte bent gelopen, word je beloond met een prachtig uitzicht over het natuurgebied. Zo kun je de zwaluwwand zien als je naar rechts kijkt richting het woonhuis.

    De grazers op de Takkenhoogte

    Stichting Het Drentse Landschap zet voor het beheer van grote natuurgebieden grazers in, waaronder Schotse Hooglanders. Tijdens een rondwandeling in de zomermaanden, kun je ze ontmoeten op de Takkenhoogte. Houd voldoende afstand, vooral als ze kleine kalfjes hebben.

    Natuurbeheer Drents Landschap

    De naam Takkenhoogte

    Op het informatiebord bij parkeerplaats Takkenhoogte lees je alles over deze omgeving. Zo ook over de naam 'Takkenhoogte', één van de vele 'mysteries' van het Reestdal. Voor meer informatie over de naam 'Takkenhoogte'; klik op de link.

    Mysterie Takkenhoogte
  • fietsknooppunt

    17

  • fietsknooppunt

    16

  • instructie

    Rustpunt of atelier bezoeken?

    Het rustpunt bezoeken? Volg de oranje lijn, vanaf wandelkeuzepunt 36 (foto) richting 68, over de halfverharde (doodlopende) weg tot het bord Rustpunt en B&B boerderij De Kruidenhoeve, Den Oosterhuis 10.

    Atelier Marie Louise bezoeken?

    Aan Den Oosterhuis 11 staat de boerderij van Atelier Marie Louise Minke. Het atelier bezoeken? Wens van de eigenaresse: loop het erf op druk op de voordeurbel van de boerderij voor een privé bezoek.

    Verloop fietsroutes

    Afhankelijk van de fietsroute! A: 'Reestdal: Kabouter Trap' komt na tunnel Den Kaat uit bij knooppunt 16 (Ov). B: 'Ontdek oude gemeente Avereest' gaat, via een doodlopende weg na Den Oosterhuis 14 over een gras (fiets)pad en verharde weg Paardelanden, richting knooppunt 27 (Dr).

  • horeca

    De Kruidenhoeve, Rustpunt/B&B

    Een bezoek brengen aan het rustpunt 'De Kruidenhoeve'? Na het houten toegangshek rechtuit door de tuin langs beelden naar de groene kast. Maak gebruik van de selfservice (prijzen o.a. koffie/thee/soep/fris, zie lijst). Het gehele jaar open tenzij het vriest. Toilet in het halletje van het gebouw.

    Rustpunt / B&B De Kruidenhoeve
  • 17
    Bezienswaardigheid

    Grensoversteek & buurtschappen

    Grensoversteek Schrapveen

    Wanneer je op dit bruggetje staat, een van de vele in het Reestdal, heb je rechts zicht op de steeds smaller wordende Reest, stroomopwaarts richting de bron. Links, het natuurreservaat Schrapveen.

    Over de Reestbruggetjes

    Onbeduidend slootje

    De oorsprong van de bovenloop van de Reest ligt ten noorden van Dedemsvaart in het buurtschap De Tippe (Ov). De afgedamde rechte sloot bij de oorsprong wordt verrijkt met kwelwater en stroomt als een onbeduidend slootje richting Schrapveen en tot in de stad Meppel.

    Beekdal van de Reest (Dr)

    Moerassprinkhaan

    De Reest ligt in (natuur)gebied Schrapveen-Nolderveld-Jodenvonder. Het grensriviertje de Reest kenmerkt zich door grote contrasten op korte afstand. Kleinschalig (boeren)landschap wordt afgewisseld met stuifduinen en (moerassige) hooilanden. O.a. de moerassprinkhaan voelt zich hier thuis.

    Ecoloog v der Weele vertelt...

    Buur(t)schappen

    In Nederland kennen we van oudsher het 'buurtschap' als naam voor een verzameling huizen of boerderijen zonder formele zeggenschap. Een 'buurschap' of 'boerschap' kent een andere betekenis: een gehucht waar de heer of boer zeggenschap heeft.

    Lees meer
  • 18
    Bezienswaardigheid

    Buurtschap Paardelanden

    Historie Paardelanden

    In de gemeente Zuidwolde vormt het huidige Linde (Dr) het middelpunt van de buurtschappen Nolde, Schrapveen, Paardelanden en Vuile Riete. De buitenstreek van Linde grenst aan het Reestdalgebied. Van oorsprong is de naam 'Paardelanden' ontstaan uit het gebruik van gemeenschappelijke 'paardenweiden'.

    Linde, het dorp dat wandelde
  • fietsknooppunt

    27

  • horeca

    Rustpunt 'Atelier de Klomp'

    Paardelanden 15 (Dr): ‘De Klomp’ biedt meer dan alleen een atelier of bed en breakfast. Vanaf april t/m oktober is ook het Rustpunt (selfservice met prijslijst) geopend. De halfverharde weg komt uit op het boerenerf. Bordjes tot het Rustpunt en een zitplekje rond de boerderij wijzen je de weg.

    Rustpunt en B&B de Klomp
  • 19
    Bezienswaardigheid

    Landgoed Bijenberg & beheer

    Kapelletje voor rustzoekers

    Een moment tot verstilling; dat vind je na het draaihek tot het privéterrein landgoed Bijenberg. Loop over het graspad richting een hoekige boombank, het kapelletje en watertjes. Alleen in dit gedeelte mag je kort pauzeren in hun grote natuurtuin.

    Overnachten op De Bijenberg

    Beheer natuurlijke bosranden

    Buurtschap Noord Stegeren, een pareltje in het Reestdal. Recht tegenover de toegang tot het kapelletje op het landgoed Bijenberg beheert Landschap Overijssel de natuurlijke bosranden en het open terrein. Met een beetje geluk, kun je naast de ooievaars, ook wild spotten.

    Beheer Landschap Overijssel
  • 20
    Bezienswaardigheid

    Begraafplaats Achterveld

    Begraafplaats Achterveld

    In 1907 was de voltooiing van deze rustplaats op twee percelen in het Achterveld. Het lijkenhuisje is ontworpen door de Dedemsvaartse architect Karel Adrianus Hakkert in de trant van 't gebouwtje op het kerkhof van Oud-Avereest. Toegangshek 1907: Zwolse ijzergieterij Wispelweij & Co.

    In de oudste grafzerken in het Achterveld valt vooral de grote groep Groninger boeren op die aan het eind van de negentiende eeuw naar de vruchtbare dalgronden rond Dedemsvaart trokken om een bestaan op te bouwen. Een monumentale beukenlaan vormt, samen met 't gietijzeren hek, dé entree rustplaats.

    Bonmama - oude grafinformatie

    Gemeentelijk monument

    De paden vormen een stelsel van rechthoekige lijnen. De begraafplaats met het lijkenhuisje is van algemeen belang vanwege de monumentale aanleg, de zeldzaamheid van het type gebouw en voormalige functie. Bonne Ruys van Kwekerij Moerheim leverde toen de beplanting. Bron: Monumenten gem. Hardenberg.

  • instructie

    Noord Stegeren

    Rij naar rechts tot vrijliggend fietspad. Ga links tot rotonde Langewijk. Na oversteek dubbele verkeersweg linksaf. Ruim na de RK kerk, het Landbouwmuseum & Brouwerij. Bij de Van Haeringenstraat rechtsaf. Vervolg het fietsnetwerk aan bordjes 26, 18 (oranje lijn) tot het eindpunt MFC De Baron.

  • 21
    Bezienswaardigheid

    Sint Vitus kerk

    RK kerk Sint Vitus

    1820: De houten kerk werd in 1875 vervangen door een stenen. Architect Alfred Tepe. 1928: kerk uitgebreid met het huidige voorgedeelte In de kerk, boven het balkon, bevindt zich een Maarschalkerweerdorgel (1881); in 2015 volledig gerestaureerd. De RK kerk is van mei t/m oktober dagelijks geopend.

    Op zoek naar Sint Vitus

    Maarschalkerweerd orgel

    Orgelmaker Michaël Maarschalkerweerd (in 1915 overleden) speelde een grote rol in de Nederlandse orgelbouw rond 1900. Onder de naam Maarschalkerweerd & Zoon werden kwalitatief hoogwaardige orgels gemaakt, merendeels voor katholieke opdrachtgevers, waaronder ook de RK Sint Vituskerk.

    Orgelmaker Maarschalkerweerd

    Het Angelus kleppen

    De Angelusklok, die in de toren van de Sint Vitus kerk op 19 september werd opgehangen, is in 1936 door klokkengieterij Koninklijke Eijsbouts gegoten voor de Koptische kerk in De Haag. De klok draagt het opschrift Jacobus. De Angelusklok wordt in diverse plaatsen gebruikt, nu dus ook in Dedemsvaart.

    Het luiden van het Angelus

    Begraafplaats RK kerk

    Op deze begraafplaats zijn ruim 800 namen te vinden op de grafstenen. De oudst bewaarde grafsteen is van de eerste pastoor van de kerk, B.L. Nieuwentap, en dateert uit 1841. Bij de ingang bevinden zich twee oorlogsgraven. Zie link.

    Oorlogsgraven Stichting
  • 22
    Bezienswaardigheid

    Landbouwmuseum Avereest

    Graanverzamelplaats 'Toen'

    In het voormalige ACM-gebouw brachten de boeren vroeger hun graan van het land naar deze verzamelplaats. De daar aanwezige graanverwerker werkte als een soort wasmachine. Het ontdeed de granen (gerst, haver, rogge en tarwe) van zand en steen.

    Landbouwmuseum Avereest 'Nu'

    In het huidige Landbouwmuseum Avereest zijn naast landbouwwerktuigen, ook de leefwijze van de boeren weer te vinden. Bijzondere films laten het boerenleven van toen en de ervaringen van Reestdal-bewoners van de vorige eeuw zien

    Recente openingstijden
  • 23
    Bezienswaardigheid

    Brouwerij Avereest

    Van graan tot bier

    Brouwerij Avereest, Langewijk 240 in Dedemsvaart brouwt het bier van begin tot het eind op ambachtelijke wijze. Vroeger brachten de boeren hun granen al naar deze plaats van de graanverwerker. Naast het gebouw kun je de hop zien groeien. In de koperen brouwketels "maischen wij de mout tot wort".

    Als de wort met de hop lang genoeg heeft gekookt, wordt het afgekoeld. Daarna gist toevoegen in de tanks. In deze imposante gisttanks worden de suikers omgezet tot alcohol en koolzuur. Met veel geduld en vakmanschap ontstaat hier na minimaal 6 weken een smakelijk bier met een schuimige kraag.

    Benieuwd naar de productie?

    Boven in de brouwerij is een gezellig proeflokaal waar de bieren geproefd kunnen worden. Geniet bijvoorbeeld van de bijzondere smaak van de Roggeweizen. Een prachtige mix van de 3 mouten, gerst, rogge en tarwe.

    Lees meer
  • 24
    Bezienswaardigheid

    Historie Van Haeringenstraat

    Buurtwinkels en Smederij

    De Van Haeringenstraat - voorheen 'De Neie Weg' - is in de loop der tijd flink veranderd. De boomrijke weg werd rijkelijk voorzien van winkels, uiteenlopend van buurtsuper tot smederij. De straat is nog steeds geliefd bij de bevolking. Er is jaarlijks een vrijmarkt op 30 april.

    Smederij Meerman

    Smederij Meerman, Van Haeringenstraat 7 / 7a, was niet alleen een begrip bij de inwoners van Dedemsvaart - vroeger de gemeente Avereest - maar ook daarbuiten. Benieuwd naar oud beeldmateriaal over de Van Haeringenstraat? Zie link.

    Beeldbank Hist. Ver. Avereest
  • instructie

    Moerheimstraat & routeverloop

    Belangstelling om de monumentale tuinen van Mien Ruys te bezoeken? Ga voor het water "De Vaart' rechtsaf. Verderop is de toegang tot de tuinen. Vervolg de oranje lijn, rij rechtdoor over Wisseling tot Molstraat.

    Routeverloop via fietsnetwerk

    Volg vanaf de van Haeringenstraat de fietsbordjes 26 richting 18. Let op: vanaf Julianastraat (horeca in winkelstraat) de weg Wisseling volgen tot Molstraat. Sla rechtsaf, eerste straat rechts / links / rechts naar het eindpunt MFC De Baron.

  • 25
    Bezienswaardigheid

    Gemeentehuis (2e) Avereest

    Oorsprong Villa Dina

    De kapitale villa werd in opdracht van de vervener B. Berends gebouwd. De eerste steen werd gelegd op 4 april 1877 (nog zichtbaar bij de oorspronkelijke hoofdingang). Het bouwplan wordt toegeschreven aan Jacobus Moll, gemeentearchitect in Hengelo.

    Een sprong verder ...

    De eerste eigenaren verkochten de imposante villa in 1896 aan Albert Brans en zijn vrouw Teunissien Dina Borgman. In de volksmond werd het al snel 'Villa Dina'. Op 3 oktober 1917 werd de eerste veiling gehouden tot verkoop van de villa met park. In 1918 volgde de verkoop aan de gemeente Avereest.

    Historie Avereest

    'Villa Dina' hedendaags

    Villa Dina diende 80 jaar als (tweede) gemeentehuis, maar werd in 2001 overbodig toen Avereest ging behoren bij de gemeente Hardenberg. In 2004 werd de villa een gemeentelijk monument. Een deel werd tot 2013 verhuurd aan de Rabobank. Sinds 2015 wordt Villa Dina gebruikt door Fellowship of Acoustics.

    The Fellowship of Acoustics Lunchroom Dina's Fellows
  • 26
    Bezienswaardigheid

    Sluizen, wijken en huizen

    Historie smeedijzeren bruggen

    De twee bruggen aan de Moerheimstraat en Hoofdvaart, herinneren aan het historische belang van de Dedemsvaart. Het zijn zeldzame voorbeelden van smeedijzeren draaibruggen in een veenkoloniaal dorp. Beiden waren oorspronkelijk draaibruggen. Meer info in het boekje ‘Wijkend Verleden’ van HVA.

    Sluizen en wijken

    Het beeld van het dorp Dedemsvaart werd voor een groot deel bepaald door het kanaal de Dedemsvaart, dat over een lengte van ruim 17 km door de gemeente liep. Het kanaal had 100 'zijwieken' en vier sluizen. Bij deze sluizen vestigden zich o.a. winkeliers.

    Monumentale huizen

    Foto: aan de noordzijde van het kanaal de Dedemsvaart staat aan Moerheimstraat 154 een groot huis. Van deze voormalige boerderij is het bouwjaar onbekend. In de documentatie wordt de naam 'Humoza' al sinds 1858 genoemd. Nu, het monument Hoeve Humosa.

    Groninger boerderijen

    Aan de Moerheimstraat komt u langs een aantal zogeheten Groninger 'stijlboerderijen', een herinnering uit de tijd van de veenontginning en het graven van het kanaal vanaf Hasselt. Foto: Ook op de eerste brugkruising, Van Haeringenstraat 2, stond zo'n stijlboerderij.

    Ontstaan van het kanaal
  • instructie

    Openingstijden tuin Mien Ruys

    Klik op de link voor de recente openingstijden tuinen Mien Ruys. Komt u op de fiets, plaats deze in de rekken aan het einde van de parkeerplaats

    Tuinen Mien Ruys
  • 27
    Bezienswaardigheid

    Tuinen Mien Ruys

    Tuinen van Mien Ruys, nr. 84

    In 1888 startte Bonne Ruys in Dedemsvaart een kwekerij. Bonne’s dochter, Mien, was al jong geïnteresseerd in het ontwerpen en beplanten van tuinen met vaste planten. Tien van de dertig tuinen, aangelegd door Mien Ruys, zijn nu aangewezen als beschermd monument.

    Rijksmonument

    In tal van boeken beschreef Mien Ruys haar opvattingen over het ontwerpen, beplanten en onderhouden van tuinen. In een periode van ruim 70 jaar nam ze proeven die steeds weer nieuwe en interessante tuinen opleverden. Heel bekend is bijvoorbeeld het gebruik van spoorbielzen in tuinen.

    Recente openingstijden tuinen
  • simpel-poi

    Halte Haitjema, Nieuwewijk

  • fietsknooppunt

    26

  • horeca

    Horeca 'in Dedemsvaart'

    Een verscheidenheid aan horecagelegenheden 'inDedemsvaart'. Klik op de link. Foto horeca: Café 't Dorp.

    Horeca 'in Dedemsvaart'
  • 28
    Bezienswaardigheid

    Gedenknaald Baron & PKN kerk

    Gedenknaald Baron van Dedem

    Baron van Dedem was de stichter van het dorp Dedemsvaart. Hij is begraven op de begraafplaats De Mulderij, net buiten het dorp. Het opvallende graf ligt centraal op de begraafplaats onder een grote treurbeuk. Op Wisseling een gietijzeren neoclassicistische gedenknaald ter nagedachtenis.

    Historie 't Olde Postkantoor

    Het markante Oude Postkantoor op Markt 1a werd in 1877 telegrafisch bereikbaar. Op 1 juli 1878 werd het nieuwe PTT-kantoor in gebruik genomen. Vanaf 1978 biedt 't Olde Postkantoor onderdak aan verschillende diensten.

    Lees meer

    PKN kerk, een monument

    Het ontstaan van de voormalige Hervormde Kerk en de bijbehorende pastorie aan de Hoofdvaart 5, valt samen met het ontstaan van de Dedemsvaart. Langs dit water ontstond tussen 1811-1820 een veenkolonie: Het ontstaan van het veendorp Dedemsvaart.

    Evenals bij de RK kerk, was het Baron van Dedem, de naamgever ook van de Dedemsvaart, die aanzet gaf tot de bouw van een kerkgebouw (1834).

    Historie Hervormde kerk
  • 29
    Bezienswaardigheid

    Molstraat & raadhuis Avereest

    Ontstaan gemeente Avereest

    Na het koninklijk besluit in 1815, kwam pas in 1818 de zelfstandige gemeente Avereest tot stand. Deze kende tot 1852 samen met de gemeente Nieuwleusen één en dezelfde burgemeester. Toen in 1837 het dorp Dedemsvaart bij gemeente Avereest werd gevoegd, verhuisde de secretarie naar Dedemsvaart.

    Geschiedenis raadhuis Avereest

    In 1862 vond een openbare aanbesteding plaats voor de bouw van eigen gemeentehuis. Er werden heel wat eisen gesteld in het bestek. Zo werd ondermeer een verdiepingsloos pand, onder een schilddak, bestaande uit een voor- en achtergedeelte gevraagd.

    Het resultaat werd op 15 april 1863 onthuld. Bron: monumenten in de gemeente Hardenberg.

    Eerste echte Raadhuis

    Molstraat 1: Op deze locatie staat nog steeds het eerste Raadhuis van Avereest, een gemeentelijk monument. Het pand is het enige gemeentehuis dat door de gemeente Avereest zelf is gebouwd.

    In 1917 werd villa Teunissien Dina, Moerheimstraat 144, aangekocht. Het tweede gemeentehuis. Het pand huisvest tegenwoordig een muziekhuis, theater.

Reestdalgroep i.s.m. de historische vereniging Avereest (HVA) en Landschap Overijssel.

Tips voor op stap

Download de App

Landschap Overijssel heeft twee gratis routeapps met daarin de mooiste routes door natuur en landschap. De wandelapp heet 'wandelen in Overijssel' en voor fietsers is er 'fietsen in Overijssel'.